W tym roku przypada setna rocznica największej bitwy I wojny światowej na froncie wschodnim – bitwy pod Gorlicami. Z tym wydarzeniem związani byli wszyscy ówcześni mieszkańcy Gorlic oraz każdy skrawek Ziemi Gorlickiej. Wielka Wojna nie ominęła również Cesarsko Królewskiego Gimnazjum w Gorlicach, obecnie I Liceum Ogólnokształcącego im. Marcina Kromera w Gorlicach.a_1.GIMNAZJUM
Był 18 czerwca 1914r. Pierwszych 38 absolwentów CK Gimnazjum w Gorlicach otrzymało z rąk pierwszego dyrektora szkoły Wincentego Szczepańskiego świadectwa dojrzałości. Uroczystość odbyła się w dopiero co otwartym nowym budynku szkoły. Jego potężna, ale smukła bryła ozdobiona była attyką złożoną z głów zasłużonych dla polskiej edukacji władców: Kazimierza Wielkiego, Jadwigi Andegaweńskiej oraz Władysława Jagiełły, od razu stała sie dumą nie tylko mieszkańców Gorlic, ale całego powiatu gorlickiego. Wydarzenia, które rozegrały się w tym czasie na Bałkanach (zabójstwo następcy tronu austro- węgierskiego Franciszka Ferdynanda w Sarajewie 28.06.1914r.), doprowadziły do wybuchu I wojny światowej i sprawiły, że 23 września 1914r. w gorlickim gimnazjum zawieszone zostały zajęcia szkolne. Absolwenci i starsi uczniowie zamiast kontynuować naukę wcieleni zostali do pułków galicyjskich armii austro-węgierskiej. Niektórzy z nich ochotniczo zasilili szeregi formujących się Legionów Polskich. Ramię w ramię, ze swymi uczniami na wojnę poszli również ich profesorowie. Nie wszyscy z niej wrócili. Upamiętnia to tablica odsłonięta w 1928r., a znajdująca się teraz na pierwszym piętrze Liceum.

tn_tablica pamiatkowa
Sam budynek przez kilkanaście miesięcy zmieniał swoje przeznaczenie. Jesienią i wczesną zimą 1914 roku przechodził z rąk do rąk. Najpierw zajęły go wojska austriackie, które umieściły w nim szpital wojskowy, potem w listopadzie, Rosjanie, w grudniu znów Austriacy, by ostatecznie od 27 grudnia 1914r. do 2 maja 1915r. pozostać w rękach wojsk rosyjskich. Ponieważ Gorlice znajdowały sie na pierwszej linii frontu, budynek szkoły był systematycznie niszczony przez powtarzający się ostrzał artyleryjski oraz dewastowany przez żołnierzy rosyjskich. Tak opisuje to w swoim pamiętniku „Z dni grozy w Gorlicach” ks. Bronisław Świeykowski:
    „7.III. 1915r. W nocy strzelanina się wzmaga, to jednak nie przeszkadza bohaterskim sołdatom do rozbicia ostatniej jeszcze dotychczas nietkniętej piwnicy dyrektora gimnazjalnego i do pustoszenia gabinetów przyrodniczych i fizykalnych w gimnazjum. Dwóch sołdatów zapija sie na śmierć w ciągu tej nocy i to spirytusem [formaliną -J.T.] ze słojów, w których były konserwowane żaby, węże i ryby w gabinecie gimnazjalnym.(…) to fakt autentyczny, którego świadkiem był tercyan z gimnazjum i inni, którzy przeszkodzić chcieli niszczeniu gabinetów.”
W czasie bitwy wielkanocnej 1915r. w wyniku intensywnego ostrzału, zniszczona została szkolna kaplica, sala gimnastyczna, dach, uszkodzone drugie piętro w miejscu dzisiejszej auli, z okien powypadały wszystkie szyby.

f_6. gimnazjum

g_7. gorlice_gimnazjum    Po wielkim zwycięstwie sprzymierzonych wojsk austriacko – niemieckich 2 maja 1915r., władze miasta na kilka miesięcy umieściły w szkolnych piwnicach i na parterze bezdomnych. Uczniowie ponownie wrócili do klas 30 października 1915r. Ogromnym wysiłkiem mieszkańców Gorlic jak i całej społeczności Małopolski (sprzedawano na ten cel specjalne cegiełki), udało się do końca wojny wyremontować uszkodzony budynek. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918r. szkoła zmieniła nazwę z CK Gimnazjum na Państwowe Gimnazjum im. Marcina Kromera w Gorlicach.

   W lutym br. w celu upamiętnienia tych wydarzeń w ramach Kromerowskich spotkań z historią odbyła się konferencja naukowa, której tematem przewodnim było znaczenie bitwy gorlickiej na tle wydarzeń Wielkiej Wojny.
Napisał: mgr Jerzy Tomasik, nauczyciel historii i absolwent I LO.

Share →











Facebook

Likebox Slider Pro for WordPress